Starenje stanovništva, loš kvalitet života i nizak stepen obrazovanja u RS, mnogo su ozbiljniji razlozi za brigu, od relativno retke naseljenosti, tvrde demografi.Sa 47 stanovnika po kvadratnom kilometru, RS spada među najređe naseljena evropska područja, ali ta brojka nije alarmantna, tvrdi demograf Stevo Pašalić. Krajnje je vreme, dodaje, da se umesto pukog prebrojavanja i kvantiteta, pozabavimo suštinom i kvalitetom.

– Kada bismo stvari posmatrali pojednostavljeno, dakle samo kroz brojeve i procente, onda bismo mogli zaključiti da je Australija, koja ima manje od tri stanovnika po kvadratnom kilometru, u velikim problemima, a svi znamo da nije tako – kaže Pašalić.

Čak i evropske statistike pokazuju da gustina naseljenosti nije merilo blagostanja i napretka. Imigratnima su jednako privlačne Holndija, koja je sa skoro 400 stanovnika po kilometru kvadratnom u samom evropskom vrhu, kao i Švedska i Norveška, koje su sa 20, odnosno 15 stanovnika po kilometru kvatrantom, najređe naseljene zemlje starog kontinenta.

– Mahanje brojevima i kuknjava u stilu „sve nas je manje“, samo skreće pažnju sa ključnih probelma. Uostalom, nije tačno da je naš region vodeći po odlivu stanovništva. Prostor najveće depopulacije u svetu je krajnji istok Evrope, odnosno područja gde EU graniči sa Rusijom – objašnjava Pašalić.

Dodaje da RS ne može značajnije povećati broj stanovnika, jer nema mogućnosti za revolucionarni skok nataliteta, a nije ni Nemačka ni Švedska, da bi bila privlačna za imigraciju. Tvrdi da to čak nije neophodno i da je, kad je u pitanju demografska slika, kvalitet veći probelm od kvantiteta.

– Problem je što na naše univerzitete upisujemo loše studente, a najbolji odlaze. Problem je nizak indeks obrazovanosti, vitalnosti, i iskorištenosti radne snage. Stanovništvo nam rapidno stari. Dakle, nama ne puka brojnost, nam kvalitet ljudskih resursa, koji može da gura Republiku Srpsku ka održivom razvoju – zaključuje Pašalić.

Brojni primeri u svetu svedoče da i prenaseljenost može biti problem, pogotovo ako ne postoje pretpostavke za život velikog broja ljudi na nekom prostoru. U demografiji postoji kategorija koja se zove „optimum naseljenosti“ – broj stanovika koji je, s obzirom na prirodne i društvene uslove, poželjan na nekoj teritoriji.

– RS je trenutno u granicama tog optimuma. Ne bi ilo loše da nas je malo više, ali i sa ovolim brojem stanovnika zemlja može napredovati – tvrdi Pašalić.

Da li će RS napredovati i tako sačuvati svoj demografski potencijal, zavisi upravo od kvaliteta ljudskog potencijala, komentariše ekonomista Predrag Duduković.

– Bitno je koliko imamo radno sposobnog stanovništva, koliko je to radno sposobno stanovništvo kvalifikovano i da li su te kvalifikacije adekvatne potrebama tržišta rada – kaže Duduković.

Dodaje da, uprkos ogromnoj nezaposlenosti, proizvodna preduzeća u RS kubure s radnom snagom, između ostalog i zato što su plate u fabrikama male.

– Zato radnici odlaze u inostranstvo, što opet narušava demografski potencijal – kaže Duduković.

Kalinovik kao Australija

Naseljenost u RS je neravnomerna, pa tako u Semberiji živi oko 100 stanovika po kvadratnom kilometru, dok je Hercegovina skoro pusta. Opština Kalinovik ima svega četiri stanovnika po kvadratnom kilometru i po tome je nalik Australiji, ali to je jedina sličnost ovog na granici Bosne sa Hercegovinom, i najprospertitetnijeg kontinenta na svetu. RS nije izuzetak: svuda u svetu su najgušće naseljene ravnice i doline reka, a najslabije planinska područja.

Pustoš po Dejtonu

Trend smanjenja broja stanovnika u BiH traje od osamdesetih prošlog veka, kada je natalitet pao ispod proste reprodukcije. Od tada je prirodni priraštaj, uz povremene oscilacije, u blagom padu. U RS situacija nije bitno drugačija nego u Federaciji BiH, koja, doduše, ima 70 stanovnika po kvadratnom kilometru, ali samo zato što Federacija BiH ima više gradova, dok su RS Dejtonskim sporazumom pripala neka područja bez naselja, poput šumom bogatog, a ljudima siromašnog „nakovnja“ – područja između Kupresa, Šipova i Petrovca.

Vezane objave