Booking.com

Uzorkovanje vode rijeke Jadar pokazalo je da je koncentracija bora za 17 puta veća 20 kilometara nizvodno od rudne zone, gdje se nalaze bušotine kompanije Rio Tinto, dok je koncentracija arsena povećana 9, a litijuma tri puta, pokazuju rezultati naučnog koje je 1. marta predstavljeno u Srpkoj akademiji nauka i umjetnost (SANU).

Mještani Gornjih Nedeljica i istraživači uzrok toga vide u curenju bušotina Rio Tinta. Rudarski gigant, međutim, za sada ćuti na ove optužbe.

Nalazi istraživanja “Uticaj istražne faze u zoni nalazišta jadarita na promenu sadržaja arsena, bora i litijuma u reci Jadar” koju su radili istraživači Dragana Đorđević, Sanja Sakan i Jovan Tadić, predstavljeno je 1. marta u Srpskoj akademiji nauka i umjetnosti, a rezultati su bili alarmantni – nekoliko puta uvećana vrlo toksični arsen, ali i litijum i bor, piše Nova.rs.

Ono što posebno zbrinjavanja jeste da su ovi uzorci uzeti sa lokacije koja se nalazi desetinama kilometara nizvodno od same rudne zone, gdje je istraživao Rio Tinto.

Samo uzorkovanje vode je rađeno 26. oktobra 2021. godine i to prvo na dva kilometara uzvodno od zone nalazišta jadarita na lokaciji Draginački most, a zatim na više od 20 kilometara od zone nalazišta jadarita u blizini ušća rijeke Jadar u Drinu kod lokacije Jelav.Dok voda kod Draginačkog mosta najviše ima gvožđa, pa zatim magnezijuma, a koncentracija pomenuta tri elementa (bora, litijuma i arsena) izrazito mala, rezultat analize uzorka vode sa lokacije Jelav pokazuje potpuno drugačije – koncentracija bora uvećana je 17,1, arsena 8,9 i litijuma 2,7 puta.

Na Jelavu su istraživači ustanovili i da je koncentracija gvožđa u vodi realativno ista kao i prije rudne zone, ali je zato na Jelavu manja koncentracija magnezijuma u vodi, dok je malo uvećana količina bakra i cinka.

Dragana Đorđević, naučna savjetnica sa Instituta za hemiju, tehnologiju i metalurgiju, koja je radila ovo istraživanje upozorava da Rio Tinto ima više od 500 bušotina i da se “zna da curi” oko njih 30-ak. Iz njih, kako objašnjava, curi toksična rudnička voda.

– To je ona voda koja se nalazi u okruženju, rudne stijene dole na 300-700 metara, jer kako su oni bušili tako neke bušotine koje nisu dobro obezbeđene, počele su da propuštaju tu vodu. Ova voda izlazi pod pritiskom odozdo na površinu zemlje i sa padavinama ona se spira i sliva u reku Jadar. To je ono što dolazi sa površina, a ko zna kojim kanalima je ona dospela i u podzemne vode, a podzemne i riječne vode su povezane – objasnila je Đorđević za Nova.rs.

Ona je istakla da je cilj njihovog upravo bio da vide stanje kvaliteta vode iznad rudne zone, te zatim nedaleko od samog ušća Jadra u Drinu, te je ocijenila da se uticaj projekta “Jadar” već sada oseća u istražnoj fazi zbog neobezbjeđenih bušotina.

– Suština je da su ta tri elementa karakteristična za tu rudnu zonu. Oni su otisak prsta te rudne zone i oni ne potiču iz nekog drugog rudnika, nego baš iz te rudne zone, jer ta tri elementa karakterišu tu rudu – izjavila je sagovornica.

Đorđević je navela da u istražnoj fazi ne bi trebalo da bude bilo kakvih uticaja na životnu sredinu, a kako je istakla, već u toj fazi se kod projekta Rio Tinta posljedice osjećaju i to po desetine kilometara dalje od istražne lokacije.

– A oni nama pričaju o nekakvom ekološkom rudniku. Pa tek kada na to dođu otpadne vode i jalovišta i 1.000 tona dnevno koncentrovane sumporne kiseline, prosto smo hteli da pokažemo razmjere tih uticaja koji se već osjećaju 25 kilometara ispod rudne zone, na ušću Drine i Jadra, tako će biti i Drina, ali i Sava i Dunav ugroženi – rekla je Đorđević.

Inače, prezentaciji nalaza nisu prisustvovali predstavnici kompanije Rio Tinta, odnosno Rio Sava, iako su bili pozvani, kako potvrđuje Đorđević, kao ni ljudi iz Vlade Srbije.
Mještani traže odgovore od Rio Tinta

I mještani Gornjih Nedeljica se pitaju odakle arsen, bor i litijum u vodi nizvodno od rudne zone, ako ne od bušotina Rio Tinta.

Marijana Petković iz udruženja Ne damo Jadar pozvala je kompaniju Rio Tinto da objasni ove vrijednosti pomenutih elemenata u Jadru.

– Bilo bi lijepo da nam neko iz kompanije objasni ove vrijednosti u Jadru. Kako to da ih uzvodno nema, a ima ih nizvodno od njih i ko će to za da odgovara? Odakle su ovi metali dospjeli u Jadar i sad ulaze u Drinu odakle se Loznica snabdjeva vodom, mi ne znamo. Očigledno ima veze sa istražnim bušotinama što je u SANU i prikazano na promociji – rekla je Petković.

Srpskainfo
by Goranka Vranić

Vezane objave